Tussen 1830 en 1914 bezit België een nationale Burgerwacht (Garde civique). Deze instelling is actief in de grote steden en is belast met zowel het handhaven van de openbare orde als met de nationale defensie. De gegoede burgerij moet zich verplicht inschrijven bij de infanterie of zich aansluiten bij een korps van vrijwilligers. De gewapende manschappen trainen slechts enkele zondagen per jaar en hebben bijgevolg niet echt militaire ervaring. Het gebrek aan discipline is dan ook legendarisch! In die tijd spreekt men spottend van een "operetteleger" of van "zondagssoldaten". Desalniettemin doen de autoriteiten regelmatig een beroep op de Burgerwacht tijdens stakingen of betogingen. Deze confrontaties verlopen meestal in alle rust, maar soms verhitten de gemoederen! Kogels van de Burgerwacht doden zo demonstranten in Charleroi (1886), Oostende (1887), Bergen (1893) en Leuven (1902).

Wanneer de Eerste Wereldoorlog uitbreekt, worden meer dan 45.000 burgersoldaten opgevorderd voor bewakingsopdrachten. Het Duitse leger beschouwt deze wachters echter als vrijschutters (francs-tireurs) en geruchten over represailles zorgen voor veel nervositeit. De meeste eenheden worden snel ontbonden, maar enkele korpsen uit Luik, Brussel en Oost-Vlaanderen volgen het veldleger naar de IJzer. Zij nemen deel aan de militaire operaties, maar worden op 13 oktober 1914 definitief bedankt voor bewijzen diensten.

Na de Eerste Wereldoorlog verdwijnt de Burgerwacht definitief. Toch spreekt de reputatie van de burgersoldaten nog lang tot de verbeelding! In het kader van een cultureel partnerschap met het Koninklijk Museum van het Leger en de Militaire Geschiedenis brengt het fort van Loncin een eerbetoon aan de Burgerwacht. Van 16 augustus 2012 tot 1 augustus 2013 vertellen verschillende uniformen, vlaggen, uitrustingsstukken, schietprijzen en spotprenten uit de museumcollecties de boeiende geschiedenis van deze vandaag de dag grotendeels vergeten instelling.

Tentoonstelling geopend

juli – augustus: elke dag behalve maandag van 14u00 tot 18u00
april – juni / september – oktober: zaterdag en zondag van 14u00 tot 18u00
november – maart: uitsluitend op zondag van 14u00 tot 18u00
groepen: het hele jaar door op reservatie
Toegang: 2 €

Wenst u meer informatie over de Burgerwacht?

Als u nog andere collectiestukken van de Burgerwacht wilt bewonderen, breng dan een bezoek aan de Historische Zaal van het Koninklijk Museum van het Leger en de Militaire Geschiedenis in Brussel. Deze prestigieuze tentoonstellingszaal is gewijd aan de Belgische militaire geschiedenis van de 19e eeuw. De Historische Zaal werd ingericht in de jaren 1920 en ademt nog altijd de sfeer van weleer. Een echt "museum in het Museum"! Plechtige bustes van de Belgische koningen, enorme portretten van invloedrijke militairen, imposante kanonnen en een veelheid aan regimentsvlaggen doordrenken de zaal met een grote nostalgie. Maar liefst acht vitrines, rijkelijk gevuld met kleurrijke uniformen, zijn gewijd aan de boeiende geschiedenis van de Burgerwacht!